Energie-vergelijkingsmarkt onder de loep

online prijs vergelijken energie

Waarom is overstappen van energieleverancier eigenlijk goedkoper dan blijven zitten?

Sinds de liberalisering van de energiemarkt wordt er door de energiebedrijven hard om klanten gevochten. Energiebedrijven proberen klanten te werven door welkomstpremies te geven. Deze worden aan het eind van het eerste loopjaar van een contract verrekend. Energievergelijkers verwerken deze welkomstpremies in de tarieven die zij laten zien. Na het eerste contractjaar is er geen welkomstpremie meer en gaan de werkelijke tarieven van het contract dus in. Energiemaatschappijen hopen dat klanten bij hen blijven, ondanks dat ze zonder aftrek van de welkomstpremie meer gaan betalen. Vergelijkingssites sporen consumenten aan na de looptijd weer over te stappen om zodoende opnieuw van een welkomstpremie gebruik te maken.

Zitten alle energieaanbieders in de vergelijkers?

Energievergelijkers adverteren er vrijwel allemaal mee dat ze onafhankelijk zijn, en dat ze alle energieaanbiedingen meenemen. In de praktijk, stelt WISE in het rapport, kiezen energiebedrijven er zelf voor wel of geen afspraken te maken met een vergelijker. Achteraf heeft WISE het rapport enigszins genuanceerd; de sites geven wel een representatief overzicht van energiebedrijven, maar de hogere posities in de ranglijsten worden altijd ingenomen door aanbieders die kickback-fees betalen aan de vergelijkers. De vergelijkers zijn wel onafhankelijk in die zin dat ze geen eigendom zijn van de energiemaatschappijen. Hoge posities in de vergelijkingen zijn ook niet te koop, energiebedrijven kunnen niet meer geld bieden aan vergelijkers om beter voor de dag te komen.

Voor welke energiebedrijven zijn de vergelijkers gunstig?

Door de vergelijkers worden energieaanbieders gedwongen met elkaar te concurreren door lage tarieven te hanteren. Daarnaast zijn ze geld kwijt aan de kickback-fees. Dat maakt de marges in de energiemarkt klein, maar ook kleine marges kunnen winst opleveren. Als de overheadkosten van het bedrijf maar laag zijn en er grote aantallen klanten verwerkt kunnen worden. NLE, Budget Energie, E.on en Greenchoice zijn daar blijkbaar op ingericht en wonnen klanten in 2014. De drie grootste energieaanbieders, Essent, Nuon en Eneco, verloren klanten. Dit zijn complexere bedrijven met naast het leveren van energie nog veel andere activiteiten.

Hoe zit het met duurzame aanbieders?

Greenchoice en Qurrent verschijnen veel in de vergelijkers. Qurrent voerde eind 2014 een aantal weken actie met tweehonderd euro korting voor iedere overstapper. Dat bracht ze op de hoogste posities in de vergelijkers. Onder andere Huismerk Energie, Vandebron en Pure Energie zijn in een paar vergelijkers te vinden. Voor andere bedrijven die ingewikkeldere strategieën hebben om duurzame energie te stimuleren, zoals lokale leveranciers en energiecoöperaties, en organisaties met kleine budgetten voor marketing, bieden de vergelijkers geen platform.

Welk effect hebben de vergelijkers op de overgang naar groene energie?

De grote leveranciers van grijze energie, Essent en Nuon, verliezen klanten als gevolg van de vergelijkingssites. Dat lijkt goed nieuws voor de energietransitie. Maar WISE constateert ook nadelige gevolgen. Budget Energie en NLE winnen marktaandeel. Zij verkopen weliswaar groene energieproducten, maar dit is vooral energie die uit fossiele brandstoffen wordt gewonnen en door de handel in groene garanties van oorsprong gecertificeerd wordt als groen. WISE noemt dit sjoemelstroom. Door deze handel in GvO’s worden de energieproducenten in Nederland niet gestimuleerd om te investeren in groene energiewinning.

Alleen bedrijven met behoorlijke reserves kunnen meekomen in de energiemarkt die ontstaat door de vergelijkers en het stimuleren van overstappen, omdat per klant nauwelijks winst gemaakt kan worden door bedrijven op hoge posities in de vergelijkers. Bedrijven die inzetten op duurzaamheid zijn vaak kleinere, nieuwe bedrijven die deze reserves nog niet hebben. Voor duurzame verkoopargumenten is geen ruimte in de vergelijkers, het gaat alleen om lage prijzen. Voor de overstap op groene energie zijn investeringen nodig. Daarvoor zijn energiebedrijven weer afhankelijk van zekerheid op langere termijn, maar die wordt ondermijnd door snelle wisselingen van grote hoeveelheden klanten.

Verder stimuleren de vergelijkers prijsvechters; energieleveranciers die zich richten op snelle marktgroei en die alleen energie inkopen en doorleveren aan consumenten, maar die zelf geen energie produceren. Zij dragen geen verantwoordelijkheid voor de overgang naar duurzame energie. Consumenten en producenten krijgen steeds minder met elkaar te maken, terwijl de energietransitie juist gebaat is bij wederzijdse betrokkenheid. Consumenten moeten zich voor het welslagen van deze transitie afvragen waar, door wie en hoe hun energie eigenlijk wordt opgewekt.

Helpen de groene filters op de vergelijkers?

Op de meeste websites zijn de filtermogelijkheden goed te vinden, soms is het even zoeken. Maar waar precies op gefilterd wordt, staat amper beschreven. Wanneer je het filter voor groene energie aanzet, worden vrijwel altijd ook producten getoond waarin weliswaar de elektriciteit groen is, maar het gas niet. Alleen op de sites van Bencom en Independer.nl en hun dochtersites kun je ook een filter aanzetten om alleen producten met groen gas voorgeschoteld te krijgen. WISE vindt het dan ook erg jammer dat op de sites van Bencom die filters moeilijk te vinden zijn. Het rapport noemt het zeer teleurstellend dat op de vergelijker van Vereniging Eigen Huis bij het groene filter gas zelfs expliciet genoemd wordt, maar dat er veel contracten getoond worden die grijs gas bevatten.

De vergelijker van de Consumentenbond wordt in het rapport wel geprezen omdat er niet alleen gefilterd kan worden op de duurzaamheid van het product, maar ook op dat van het energiebedrijf als geheel. Dat vergt misschien enige uitleg. Een energiebedrijf kan wel groene producten leveren, maar als geheel toch erg vervuilend zijn omdat het bijvoorbeeld (vooral) nog investeert in elektriciteitscentrales op fossiele brandstof. WISE deed in 2014 met enkele partners onderzoek naar de duurzaamheid van Nederlandse stroomleveranciers en stelde een ranglijst op. De Consumentenbond baseerde hier hun filters op, wat WISE uiteraard toejuicht. Maar het filter is erg verwarrend: de consument kan kiezen tussen minimaal vijfentwintig, vijftig of vijfenzeventig procent duurzaam, zonder dat wordt uitgelegd wat dit betekent.

Logo's en labels

Ook als verwarrend worden pictogrammen en logo’s als boompjes, blaadjes en het HIER-label bestempeld. Vergelijkers werken met boompjes of blaadjes die al of niet groen gekleurd zijn bij de getoonde energieproducten, waarbij echter niet uitgelegd wordt wat het symbool precies betekent. Biedt het product volledig groene energie, of alleen groene elektriciteit en grijs gas? Het HIER-logo wekt de indruk dat de betreffende producten duurzaam zijn. Het HIER klimaatbureau zet zich in tegen klimaatverandering.

Het bureau kijkt echter alleen naar afzonderlijke producten, en niet naar de duurzaamheid van de producenten als geheel. Binnen die producten zegt het label ook nog eens alleen iets over de elektriciteit, en niet over gas. Wie een contract afsluit met zo’n HIER-logo, kan dus best grijs gas betrekken van een van de meest vervuilende producenten op de markt. Op energievergelijken.nl is inmiddels informatie geplaatst over dit logo die getoond wordt als de gebruiker erop klikt, maar op andere vergelijkers was er nog niets veranderd ten tijde van het onderzoek door WISE.

Hoe kan het beter?

Brancheorganisatie Energie-Nederland en de Autoriteit Consument en Markt maakten in 2015 een plan om meer duidelijkheid te scheppen voor consumenten, ‘Aanbod op maat’. Daarin staat ook dat vergelijkers hun websites moeten aanpassen om verwarring te voorkomen. Een onderdeel daarvan is dat gebruikers van de websites beter geïnformeerd moeten worden over de duurzaamheid van de getoonde energieproducten. WISE vindt de richtlijnen echter veel te vaag. Aanbod op maat bevat geen handvatten over welke groene filters gebruikt moeten worden, en hoe goed die te vinden moeten zijn. Energievergelijkingssites zijn er vrij in dat zelf te bepalen, en volgens WISE hebben die al laten zien daar weinig kaas van gegeten te hebben.

Hoe moet het volgens WISE?

WISE vindt dat er op de vergelijkingssites niet alleen gefilterd moet kunnen worden op duurzame producten, maar ook op duurzame producenten. Het onderzoek van WISE en partners naar duurzaamheid van energieleveranciers in Nederland en de gepubliceerde ranglijst kunnen daarvoor goed als basis dienen; elke leverancier krijgt daarin een eindcijfer, dat softwarematig heel makkelijk meegenomen kan worden in de websites. Omdat echt duurzame leveranciers alleen geheel groene energie leveren, hoeft er dan niet verder onderscheiden te worden naar groene elektriciteit, groen gas of beide. Maar als een vergelijkingssite toch op producten wil filteren, moet het wel duidelijk zijn wat het filter betekent. Dus geen energiecontracten tonen met grijs gas als je filtert op groene energie.

Wat kan de consument doen?

Volgens WISE is niet één van de onderzochte vergelijkers echt geschikt om voor groene energie te kiezen als je wilt overstappen naar een andere energieaanbieder. Als je vergelijkingssites gebruikt op zoek naar een ander energiebedrijf, kun je daarom beter niet vertrouwen op de filters, als die er al zijn. Het beste kun je de ranglijst met duurzame energieaanbieders erbij houden. Overigens heeft WISE inmiddels zelf een energievergelijker op de eigen website staan. Ook hebben ze enige kanttekeningen bij het rapport gepubliceerd. Een daarvan ging over het mee beoordelen van energiemaatschappijen die geen geld betalen aan vergelijkingssites, zoals hierboven vermeld in de alinea over kickback-fees en de notering van energiebedrijven.

Hoe kunnen we u helpen?

Wij bieden een unieke service aan met een energienota check.